Rize için zaman zaman kullanılan “gelir düzeyi yüksek illerden biri” değerlendirmesinin, Türkiye genelindeki kişi başına gelir sıralamasına bakıldığında daha farklı bir tablo ortaya çıkardığı görülüyor.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun il düzeyinde açıkladığı en güncel Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri 2024 yılına ait. Buna göre Rize’de kişi başına GSYH 355 bin 740 TL, dolar bazında ise 10 bin 837 dolar olarak hesaplandı. Bu rakam Rize’yi 81 il arasında 44. sıraya taşıdı. 

Rize Türkiye ortalamasının altında
Aynı yıl Türkiye genelinde kişi başına GSYH 503 bin 76 TL, yani 15 bin 325 dolar seviyesinde gerçekleşti. TÜİK verilerine göre yalnızca 11 ilin kişi başına GSYH’si Türkiye ortalamasının üzerinde kaldı. Rize’nin 355 bin 740 liralık değeri ise ülke ortalamasının altında bulunuyor. 

Dolayısıyla kişi başına GSYH kriteri esas alındığında Rize, Türkiye’nin en yüksek gelirli illeri arasında yer almıyor; daha çok orta sıralarda bulunuyor.
Doğu Karadeniz’de ise tablo farklı
Rize’nin dikkat çektiği nokta ise Doğu Karadeniz illeri arasındaki konumu. Kişi başına GSYH sıralamasında bölgedeki iller şöyle sıralandı:
Artvin: 11 bin 884 dolar – Türkiye 33’üncüsü
Rize: 10 bin 837 dolar – Türkiye 44’üncüsü
Trabzon: 10 bin 539 dolar – Türkiye 51’incisi
Giresun: 9 bin 377 dolar – Türkiye 62’ncisi
Ordu: 8 bin 949 dolar – Türkiye 67’ncisi
Gümüşhane: 8 bin 757 dolar – Türkiye 68’incisi. 

Bu verilere göre Rize, Doğu Karadeniz’de Artvin’in ardından kişi başına GSYH’nin en yüksek olduğu ikinci il konumunda. Trabzon, Giresun, Ordu ve Gümüşhane’nin önünde yer alması, Rize’nin bölgesel olarak gelir düzeyi yüksek illerden biri şeklinde değerlendirilmesinin nedenlerinden biri olarak görülebilir.
“Kişi başına gelir” vatandaşın cebine giren para değil
Burada önemli bir ayrım da bulunuyor. TÜİK’in il bazındaki GSYH verisi, o ilde bir yılda üretilen ekonomik değerin nüfusa bölünmesiyle hesaplanıyor. Yani Rize’de yaşayan her vatandaşın yılda 355 bin 740 lira kazandığı anlamına gelmiyor.
Hanehalkının maaş, emekli aylığı, kira, girişimcilik geliri ve diğer gelirlerini dikkate alan “kullanılabilir gelir” istatistikleri ise TÜİK tarafından Rize özelinde değil, Rize’nin de içinde bulunduğu TR90 Doğu Karadeniz Bölgesi düzeyinde yayımlanıyor. Bu nedenle “Rizelilerin ortalama cebine giren gelir Türkiye’de kaçıncı?” sorusuna il bazında resmi bir sıra vermek mümkün değil. TÜİK, TR90 bölgesini Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin ve Gümüşhane’den oluşturuyor. 
Rize için tablo ne söylüyor?
Sonuç olarak, Rize kişi başına ekonomik üretimde Türkiye’de 44. sırada ve Türkiye ortalamasının altında. Buna karşılık Doğu Karadeniz içerisinde ikinci sırada bulunması, Rize’nin bölgedeki ekonomik konumunu daha güçlü gösteriyor.